وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان چگونه پایه گذار اولین خانه تابآوری ایران شد؟
مقدمه: ضرورت توسعه تابآوری در اکوسیستم اجتماعی ایران
در دنیای پرشتاب و پر از چالشهای قرن بیست و یکم، مفهوم «تابآوری» (Resilience) از یک واژه صرفاً روانشناختی فراتر رفته و به یک ضرورت حیاتی در سطح فردی، خانوادگی، سازمانی و اجتماعی تبدیل شده است.
جامعه ایران، به دلایل مختلف از جمله مواجهه با بحرانهای اقتصادی، تغییرات اجتماعی سریع، آسیبهای نوظهور و چالشهای طبیعی، همواره نیازمند ظرفیتی برای مقاومت، سازگاری و بازیابی بوده است.
در چنین بستری، رسانههای تخصصی نقش محوری در جهتدهی به دانش و ترویج مهارتهای کاربردی پیدا میکنند.
وبسایت «مددکاری اجتماعی ایرانیان» (iraniansocialworkers.ir) که به عنوان پایگاه جامع و مرجع تخصصی مددکاران اجتماعی کشور شناخته میشود، با درک عمیق از خلأ موجود در محتوای علمی و کاربردی حوزه تابآوری، گام بلندی برای پر کردن این شکاف برداشت و توانست هسته اولیه آنچه امروز به نام «خانه تابآوری ایرانیان» شناخته میشود را پایهگذاری کند.
این حرکت نه تنها یک اتفاق رسانهای، بلکه یک تحول پارادایمی در شیوه برخورد با چالشهای اجتماعی در ایران بود.
خاستگاه: از کلینیک مددکاری تا تأسیس رسانه تخصصی (۱۳۸۱-۱۳۹۲)
ریشههای تأسیس خانه تابآوری ایرانیان را باید در تجارب عملی و دغدغههای حرفهای بنیانگذار این مجموعه، دکتر جواد طلسچی یکتا، جستجو کرد.
دکتر طلسچی یکتا پس از فارغالتحصیلی از رشته مددکاری اجتماعی در سال ۱۳۸۱، با فعالیت در حوزههای حساس و آسیبپذیر اجتماعی مانند زندان و سپس تأسیس «کلینیک مددکاری اجتماعی معراج»، تجارب میدانی ارزشمندی در مواجهه مستقیم با بحرانهای زندگی مردم کسب کرد.
این تجارب، دیدگاهی جامع نسبت به ابعاد پیچیده آسیبهای اجتماعی و نیاز مبرم به توانمندسازی و افزایش ظرفیت مقاومت در گروههای هدف، به ویژه زنان سرپرست خانوار و کودکان فاقد سرپرست مؤثر، به او بخشید.
در ادامه این مسیر، دکتر طلسچی یکتا و تیم همفکرانش، پس از یک دوره نیازسنجی شش ماهه از فضای مجازی و رسانهای حوزه مددکاری در کشور، به این نتیجه رسیدند که وجود یک مرجع تخصصی و جامع برای تبادل دانش و حمایت حرفهای از جامعه مددکاری یک ضرورت غیرقابل انکار است.
این دغدغه منجر به تأسیس رسمی وبسایت جامع مددکاری اجتماعی ایرانیان (iraniansocialworkers.ir) در سال ۱۳۹۲ شد. این وبسایت به سرعت به کانون پوشش رسانهای، تحلیل مسائل اجتماعی و توسعه حرفهای مددکاران در گستره ملی تبدیل گردید.
تشخیص خلأ: تولد ایده «خانه تابآوری» (پاییز ۱۳۹۳)
با وجود موفقیت وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان در پوشش عمومی مسائل حرفهای و اجتماعی، مشخص شد که برای تمرکز بر روی یکی از حیاتیترین مهارتهای مواجهه با بحران، یعنی «تابآوری»، نیاز به یک پلتفرم متمرکزتر و تخصصیتر وجود دارد.
تابآوری دیگر صرفاً یک مبحث حاشیهای نبود، بلکه هسته اصلی توانمندسازی و پیشگیری از آسیبها در دل فعالیتهای مددکاری اجتماعی قرار گرفت.
چشمانداز مؤسسان این بود که تابآوری نباید صرفاً به معنای تحمل منفعلانه سختیها تفسیر شود؛ بلکه یک مهارت آموختنی است که در گستره فرد تا جامعه قابل عملیاتیسازی است. این دیدگاه فعال و پیشگیرانه، نیاز به تأسیس یک رسانه را مطرح کرد که مأموریت آن:
- ترجمه و بومیسازی دانش روز دنیا در حوزه تابآوری.
- آموزش کاربردی مفاهیم تابآوری متناسب با فرهنگ ایرانی.
- پژوهشهای تخصصی در ابعاد اجتماعی و سازمانی تابآوری.
این تشخیص خلأ منجر به تصمیم تاریخی برای ایجاد اولین نهاد رسانهای تخصصی تابآوری در ایران شد.
پایهگذاری اولین خانه تابآوری ایران (دی ماه ۱۳۹۳)
در راستای همین استراتژی تخصصیسازی، «خانه تابآوری ایرانیان» به همت دکتر جواد طلسچی یکتا و با حمایت عملیاتی و زیرساختی مجموعه رسانههای مددکاری اجتماعی، در دی ماه سال ۱۳۹۳ به صورت رسمی آغاز به کار کرد.
این تاریخ، نقطه عطفی در تاریخ رسانهای حوزههای اجتماعی ایران محسوب میشود، زیرا خانه تابآوری ایرانیان عملاً به اولین رسانه تخصصی تابآوری کشور بدل شد که فعالیتهای خود را با رویکرد رسانهای، پژوهشی و آموزشی آغاز کرد.
خانه تابآوری ایرانیان از بدو تأسیس، به عنوان یک واحد مجزا، تحت نظارت حرفهای و فنی وبسایت اصلی مددکاری اجتماعی ایرانیان فعالیت میکرد. این مجموعه با تمرکز بر چهار رکن اصلی مأموریت خود را تعریف کرد:
- آموزش (Education): برگزاری کارگاهها، دورههای آموزشی و وبینارهای تخصصی برای گروههای مختلف، از جمله مددکاران اجتماعی، والدین، معلمان و سازمانهای حمایتی.
- پژوهش (Research): انجام مطالعات علمی و تخصصی در زمینه مؤلفههای تابآوری اجتماعی و انتشار مقالات و کتب مرتبط.
- توسعه و ترویج (Development & Promotion): تولید محتوای غنی و ترجمه کتابهای مرجع علمی-تخصصی تابآوری به زبان فارسی.
- تسهیلگری (Facilitation): ایجاد شبکهای از متخصصان و تسهیلگران برای ارائه خدمات مشاورهای و حمایتی با محوریت تابآوری.
خانه تابآوری با تولید محتوای تخصصی در حوزههایی چون تابآوری در سالمندی، تابآوری کودکان، تابآوری سازمانی و تابآوری اجتماعی، به سرعت به مرجعی قابل استناد برای دانشگاهها، سازمانهای دولتی و نهادهای غیردولتی تبدیل شد.
این مجموعه نه تنها به صورت آنلاین، بلکه با اجرای دهها برنامه مدون آموزشی به صورت کشوری در سالهای اولیه فعالیت، نقش خود را در نهادینهسازی این مفهوم حیاتی ایفا کرد.
تحول و تکامل: شکلگیری اکوسیستم تابآوری ایران
موفقیت خانه تابآوری ایرانیان در سالهای اولیه، زمینه را برای گسترش بیشتر اکوسیستم تابآوری فراهم آورد.
این اکوسیستم که تحت مدیریت مجموعه رسانههای مددکاری اجتماعی به فعالیت خود ادامه داد، با دو تحول کلیدی دیگر کاملتر شد:
- باشگاه تابآوری ایرانیان (۱۳۹۴): یک سال پس از تأسیس خانه تابآوری، «باشگاه تابآوری ایرانیان» به منظور گسترش نشر محتوا به حوزههای مختلف و ایجاد فضایی برای تبادل نظر و همکاری متخصصان و علاقهمندان به حوزه تابآوری تأسیس گردید. این باشگاه با تمرکز بر گسترش مشارکتی دانش، زمینه را برای تعاملات عمیقتر اجتماعی و تخصصی در این حوزه فراهم آورد.
- رسانه تابآوری ایران (۱۴۰۲): با گذشت زمان و گسترش فضای رسانهای کشور، برای رفع تداخلهای احتمالی در عناوین و عملکردها و همچنین برای تمرکز بیشتر بر بعد کلان «تابآوری اجتماعی»، «رسانه تابآوری ایران» (talisweb.ir) به عنوان اولین رسانه تخصصی تابآوری اجتماعی ایران به صورت رسمی تأسیس و رونمایی شد.
به این ترتیب، وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان (مرکز انجمن حرفهای و مادر رسانهها)، به عنوان هسته اصلی، توانست اکوسیستمی سهگانه و یکپارچه ایجاد کند که خانه تابآوری ایرانیان (پایه گذار محتوای تخصصی)، باشگاه تابآوری (توسعهدهنده مشارکت) و رسانه تابآوری ایران (مرکز تحلیل اجتماعی) را شامل میشود.
این درهم تنیدگی استراتژیک، امکان رویکردی جامع به رفاه اجتماعی را فراهم کرد؛ از توسعه حرفهای مددکاران تا آموزش تخصصی تابآوری به عموم مردم.
نتیجهگیری: میراث یک پیشگام دیجیتال
خانه تابآوری ایرانیان، که در دی ماه ۱۳۹۳ از دل دغدغههای عملی و بستر تخصصی وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان متولد شد، امروز به نماد یک حرکت پیشگامانه در عرصه سلامت روان و رفاه اجتماعی در ایران تبدیل شده است.
این مجموعه با تمرکز بر تولید دانش، بومیسازی مفاهیم علمی، و ارائه آموزشهای کاربردی، توانست مفهوم تابآوری را از یک بحث دانشگاهی صرف خارج کرده و آن را به یک گفتمان عمومی و مهارت حیاتی در زندگی روزمره ایرانیان تبدیل کند.
وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان با اتخاذ رویکردی دانشبنیان و میدانمحور، نه تنها یک پایگاه خبری و آموزشی برای یک حرفه تخصصی تأسیس کرد، بلکه با خلق خانه تابآوری، یک زیرساخت رسانهای منسجم و حمایتی برای ارتقاء مقاومت جامعه در برابر ناملایمات ایجاد نمود.
تأکید دکتر طلسچی یکتا بر این که «عرصه تابآوری کشور ارث پدری هیچ کس نیست و مختص یک گروه خاص یا در انحصار یک یا دو سایت نمیباشد»، نشاندهنده تعهد این مجموعه به توسعه فراگیر و اشتراکگذاری دانش تابآوری برای ارتقاء امید و استقامت جمعی در جامعه ایرانی است.
